Gijs Wilbrink - De Beesten

Er valt wat voor te zeggen dat een vertelwijze of schrijfstijl van even groot belang zijn als het onderwerp, als het gaat om de groots- of meeslependheid van een boek. Toch betrap ik mezelf erop dat bij mij voorkeuren en interesses op gebied van onderwerpen negen van de tien keer de voornaamste reden zijn voor mijn nieuwsgierigheid. Ik zoek een zekere affiniteit met de hoofdpersoon of de setting waar die zich in bevindt en als die niet vanzelfsprekend is, voelt het toch al gauw als een ongewenste sprong in het diepe. Maar goed, zo nu en dan kan zo'n sprong best als een lekker frisse duik gaan aanvoelen. 

© herkomst: Simonis & Buunk, Ede, Louis Apol (1850-1936), Winterlandschap

Gijs Wilbrinks 'De Beesten' voelde in die zin aanvankelijk wat onwennig, maar werd bij vlagen steeds interessanter om in me op te nemen. In plaats van een gezapige reeks opeenvolgende gebeurtenissen, beraadt Wilbrink zich op sfeerschetsen en plotelementen die gedoseerd en op een weldoordachte volgorde aan de lezer worden voorgeschoteld. Het geheimzinnige en soms zelfs spannende effect dat hieruit voortkomt, zorgt voor een welbekende drang tenminste tot het einde door te lezen om alles op de plaats te zien vallen, of dat nu op een bevredigende wijze gebeurt of niet.

Het duurde even voor ik helemaal lekker kon leven met de twee vertelperspectieven en bijbehorende tijdspannen, maar gelukkig maakte het perspectief niet uit voor de aangename wijze waarop het verslag heeft vorm gekregen. Vooral zolang het niet met eigenzinnig leestekengebruik gepaard ging, was de vertelling gedurende de meeste pagina's erg innemend om te lezen en was het allemaal vlug en gemakkelijk te behappen, zonder dat je kunt zeggen dat het simplistisch is neergepend. Meer dan eens wordt het geheel zelfs zeer verdienstelijk extra boeiend met dank aan treffend beschreven situaties en scherpzinnige observaties. 

Maar ja, de haakjes, de haakjes... Vooral in de eerste helft van het boek wordt de lezer of toehoorder doodgegooid met willekeurige feitjes, die de fictieve leefwereld van de hoofdpersonen levendigheid moeten meegeven, maar vaker dan nodig is juist vooral afleiden. Daar is op zich al sprake van, gedurende sommige alinea's, die iets verder uitweiden dan zou hoeven, maar wordt een nog grotere ergernis als begint op te vallen dat het een unicum betreft zodra er twee of meer bladzijden aaneengeschreven zijn zonder dat er een of andere aanname of uitgebreide neveninformatie tussen haakjes is komen opduiken. Het fungeert allicht om het allemaal wat grootser over te laten komen, maar leidt er helaas bedoeld of onbedoeld toe dat de vaart er steeds wat uit gaat. Kan het kwaad? Misschien niet. Maar puur omdat het zo opvalt, begon het een smetje te vormen op de verder zo plezierige leeservaring.

Wat ik in grote lijnen echter wel tevreden mag concluderen is dat de setting en het onderwerp van een boek inderdaad van ondergeschikt belang kunnen zijn. Het zijn immers familiebanden en persoonlijke gevoelens of gedachtes, die de belangrijkste factoren zijn in het pakkende verhaal dat deze roman herbergt. Universele thema's, zou je clichématig geneigd zijn te stellen. Dramatiek die voor haast elke lezer wel iets herkenbaars te bieden heeft. Maar vooral een samensmelting van verhalen, die zich rustigjes en op innemende wijze weten te ontplooien, waarna weinigen ontevreden zullen achterblijven. Ik in elk geval niet.